Projecten

Boudelo – Lekker van de abdij tot de refuge

Subsidiefonds: LEADER samenwerkingsproject NL – VL
Status project: in uitvoering
Periode: 2026 – 2028
Locatie: gemeentes Hulst (NL), Stekene en Sint-Gillis-Waas (BE)

Dit grensoverschrijdende project vertrekt vanuit het gedeelde erfgoed van de cisterciënzerabdij van Boudelo in Stekene (BE) en haar refuge in Hulst (NL) en vertaalt dit landbouwverleden naar een toekomstgericht verhaal rond duurzame, circulaire landbouw- en voedselproductie. Historische (graan)gewassen, vergeten teelttechnieken en ambachtelijke verwerkingsprocessen worden opnieuw geïntroduceerd en gekoppeld aan hedendaagse duurzaamheid en innovatie.

Samen met landbouwers, kennisinstellingen, verwerkers en (horeca)ondernemers experimenteren we met oude gewassen en procedés, met als doel nieuwe nicheproducten te ontwikkelen zoals historisch brood, abdijbier en andere streekproducten. Deze experimenten vormen de basis voor duurzame verdienmodellen, korte ketens en gegarandeerde productafzet. Via co-creatiesessies, belevingsmomenten en storytelling brengen we producenten en consumenten dichter bij elkaar en versterken we de samenhang tussen erfgoed, landbouw, voedselcultuur en toerisme.

Van abdij tot bord
We zetten in op de herontwikkeling van historische recepten, producten en procedés via co-creatie met horeca en ambachtelijke ondernemers. Oude kennis wordt vertaald naar hedendaagse, duurzame producten met economische meerwaarde

Telen en koken als de monniken
We herintroduceren historische (graan)gewassen op 4 ha in Vlaanderen en Nederland. Met de betrokken landbouwers onderzoeken we de verwerking tot meel, brood of bier.
Verder brengen we met een reizende tentoonstelling het adbijverleden tot leven, graven we in de archeologische geschiedenis van de sites en tonen we nieuwe producten.

Feest op de abdij
Vermarkting van de ontwikkelde producten via streekproductenmarkten, culinaire evenementen en horeca, met sterke storytelling rond erfgoed en circulaire landbouw.

Zeeuws-Wase bossen

Status project: in uitvoering
Locatie: Zeeuws-Wase Bossen, gemeente Hulst aan Nederlandse zijde en gemeentes Sint-Gillis-Waas, Stekene en Moerbeke aan Belgische zijde.

Eén ecosysteem, één visie

Het traject Zeeuws-Wase Bossen heeft als doel om te komen tot een gezamenlijke, grensoverschrijdende ontwikkelingsvisie voor de bossen en natuurgebieden in het Zeeuws-Vlaamse en Wase grensgebied.

De bossen en open landschappen in deze regio vormen één samenhangend ecosysteem, maar worden vandaag beheerd binnen verschillende administratieve, beleidsmatige en ruimtelijke kaders. Dat maakt afstemming complex, terwijl de uitdagingen – zoals biodiversiteitsverlies, droogte en brandveiligheid, waterbeheer, recreatiedruk en ruimteclaims van landbouw, wonen en industrie – zich niet aan landsgrenzen houden.

Binnen dit traject brengen we bestaande kennis, plannen en initiatieven samen en vertalen die naar een helder, gedeeld toekomstbeeld voor de Zeeuws-Wase Bossen. Daarbij wordt gekeken naar waar bosontwikkeling wenselijk en haalbaar is, hoe natuur- en landschapswaarden versterkt kunnen worden en hoe andere functies op een evenwichtige manier een plaats kunnen krijgen.

Een roadmap voor de toekomst

Het traject focust in deze fase op het uitwerken van een strategisch kader en een duidelijke roadmap: een set van bouwstenen, kaarten en uitgangspunten die richting geven aan toekomstige projecten en investeringen. Dit vormt geen eindpunt, maar een stevig vertrekpunt voor verdere samenwerking, beleidsafstemming en concrete uitvoering op lange termijn.

Dit traject werd mede mogelijk gemaakt door Resilient Borders, een Europees samenwerkingsprogramma dat inzet op veerkrachtige grensregio’s, waaronder we het project “Deep rooting resilience: mapping a future for the Zeeuws-Wase bossen” liepen. Vanuit die context werd het belang onderkend om de Zeeuws-Wase Bossen niet louter vanuit één bestuurlijk perspectief te bekijken, maar als een gedeelde grensoverschrijdende ruimte met gezamenlijke uitdagingen en kansen. Ook na afloop van Resilient Borders loopt het traject verder: de opgebouwde inzichten, samenwerkingen en ambities vormen de basis voor een vervolg waarin stap voor stap wordt toegewerkt naar een duurzame en gedragen ontwikkeling van de Zeeuws-Wase bossen op lange termijn.

Strategisch project ‘Reconnecting landscapes’

Subsidiefonds: Strategisch Project
Status project: afgerond
Periode: 2025 – 2028
Locatie: Grenspark Groot Saeftinghe

Grenspark Groot Saeftinghe – reconnecting landscapes is een vervolgstuk op het strategisch project ‘Grenspark Groot Saeftinghe’ dat van 2021 tot 2025 liep. Binnen deze projecten zetten we in op coördinatie en opvolging van allerlei lopende initiatieven in de regio. We leggen de verbindingen tussen nieuwe landschappen, tussen dijken en kreken, en tussen streekholders.

De duurzame ontwikkeling van deze regio is ruimtelijk en bestuurlijk een complex proces. De laatste eeuw is verandering een constante in de regio. Er leven spanningen rond de uitbreiding van de Antwerpse haven en de ontpoldering van de Hedwige-Prosperpolder als natuurherstel. Bovenlokale opgaves verstoorden het lokale sociale weefsel. Grenspark Groot Saeftinghe wil nieuwe socio-economische kansen voor de regio, creëeren samen met lokale landbouwers en ondernemers. Om de economische vitaliteit en werkgelegenheid te vergroten, wordt er volop ingezet op een geïntegreerde, horizontale aanpak: bewoners, regionale organisaties en overheden werken samen, zodat het project breed gedragen wordt door de omgeving. Diverse lokale en bovenlokale opgaves en plannen worden op elkaar afgestemd.

Door coördinatie en het leggen van verbindingen willen we de identiteit van het grenspark versterken en onderlinge maatschappelijke, ruimtelijke en economische kansen, met gedeelde winsten als product, zichtbaar maken.

Het instrument ‘strategische projecten’ van de Vlaamse overheid, Departement Omgeving heeft als doel de planning op het terrein te realiseren en een bijdrage te leveren in de subsidiëring van de loon- en werkingskosten van een professionele coördinatie. 

Interreg VI Grenspark Groot Saeftinghe

Subsidiefonds: Interreg Vlaanderen-Nederland
Status project: in uitvoering
Periode: juli 2023 tot juni 2027
Locatie: Grenspark Groot Saeftinghe
Subsidiebedrag Interreg: 5.499.017,40 euro (48,82%)
Thema: een socialer Europa. Inclusieve arbeidsmarkt, opleiding en duurzame vrijetijdsbesteding

Duurzame vrijetijdsbesteding in Grenspark Groot Saeftinghe: een uniek samenspel van natuur, haven en landbouw

Grenspark Groot Saeftinghe is een uitgestrekt gebied over de grens heen waar grote Zeeuws-Vlaamse en Wase polders samenkomen met een estuariene natuurkern, inclusief het Verdronken Land Van Saeftinghe, en de haven van Antwerpen. Het gebied is uniek vanwege de combinatie van landbouw, natuur en haven. De duurzame ontwikkeling van deze regio is daarom ruimtelijk en bestuurlijk één van de meest complexe processen in Vlaanderen en Nederland. Dat was aanleiding voor de oprichting van Grenspark Groot Saeftinghe in 2016.

Met dit Interreg-project willen de projectpartners de regio aantrekkelijker maken voor toeristen. Om duurzame vrijetijdsbesteding in het grenspark te ontwikkelen, zet het in op enkele strategische investeringen en activiteiten, gekoppeld aan educatie en leefbaarheid (people), authentieke en verantwoorde natuur- en landschapsbeleving (planet) en lokaal ondernemerschap (profit). Zo wordt ingezet op de uitbouw van het ‘grensparkhart’ d.m.v. drie centrale onthaalpoorten en wordt er tot in de ‘buitenschil’ een verbindend netwerk georganiseerd dankzij infrastructurele inrichtingen. Ingrepen zoals de installatie van picknicktafels, zit- en ligbanken, educatieve en belevingselementen, uitkijktorens, schuilhutten, vogelkijkwanden, bewegwijzering en infoborden versterken de beleving en werken verbindend. Zo worden bezoekers ook beter gespreid, onder meer om de druk op de omgevende natuur te verlichten en verschillende ondernemers in het gebied te ontdekken.

De (be)leefbaarheid van het gebied wordt gewaarborgd dankzij het monitoren van bezoekersstromen en het onderzoeken wat het effect is van die stromen op de omgeving. Daarnaast wordt rekening gehouden met de wensen van de bewoners (de ‘streekholders’) zodat de juiste wegen gekozen worden voor de versterking van het toeristisch-recreatief aanbod en de landschapsbeleving. Zo blijft de rust in de nabijgelegen polderdorpen gegarandeerd. Het project streeft naar een stevige lokale verankering zodat het grenspark ook in de toekomst door de omgeving en ondernemers uitgedragen wordt.

Bauhaus of the Seas Sails

Bauhaus of the Seas Sails (BoSS) is een project gesteund door de Europese Unie. Het project zet in op het ontwikkelen van een proces waarbij gebieden een duurzame transitie bereiken, met aandacht voor esthetiek en samenwerking met lokale gemeenschappen. Het BoSS-project wil oplossingen voor klimaatneutraliteit demonstreren en archiveren. Focus hierbij ligt op het omgaan met water, zeeën en rivieren.

Zeven demonstratieprojecten (pilots) maken deel uit van het project. Elk demonstratieproject is gesitueerd in een andere regio in Europa en heeft een ander kenmerkend waterecosysteem. Zo ligt de stad Lissabon in Portugal bij een estuarium, is Venetië gesitueerd bij een lagune en spreken we in België en Nederland van de Scheldedelta. In elke pilot worden aan innovatieve oplossingen gewerkt voor klimaatgerelateerde uitdagingen, met veel aandacht voor het proces.

EGTS maakt met Grenspark Groot Saeftinghe deel uit van het Delta pilot team. Partners binnen de Delta zijn TU Delft, Het Nieuwe Instituut en Deltametropool. We werken aan Future Tidal Architectures: het uitwerken van verschillende scenario’s die oplossingen bieden op het stijgende zeespiegelniveau en het wijzigende regenpatroon samen met de streekholders van het grenspark.

Samenwerkingsverband Grenspark Groot Saeftinghe

Het samenwerkingsverband Grenspark Groot Saeftinghe vormt de grensoverschrijdende organisatorische eenheid waarin verschillende partijen, organisaties & streekholders samenwerken om Grenspark Groot Saeftinghe verder te ontwikkelen. EGTS Linieland treedt op als koepelorganisatie voor het wettelijk & economisch verkeer & als werkgever van (een deel van) het personeel van het Grensparkteam.

Het grenspark heeft een horizontale aanpak. De streek en haar streekholders worden nauw betrokken bij de projecten en initiatieven binnen het grenspark. Wil jij ook meedenken? Actuele informatie over lopende projecten, werkgroepen, etc. kan je terugvinden op het participatieplatform.

Een recreatieve ontwikkeling maakt deel uit van de gebiedsontwikkeling in het grenspark. Op onze bezoekerswebsite  vind je terug wat er te doen is in het grenspark.

Strategisch project ‘Grenspark Groot Saeftinghe’

Subsidiefonds: Strategisch Project
Status project: afgerond
Periode: december 2021 tot november 2024
Locatie: Grenspark Groot Saeftinghe
Subsidiebedrag: 297.600 euro

Het instrument ‘strategische projecten’ van het Departement Omgeving van de Vlaamse overheid heeft als doel de planning op het terrein te realiseren en een bijdrage te leveren in de subsidiëring van de loon- en werkingskosten van een professionele coördinatie. Binnen het grenspark werkt een projectleider binnen het strategisch project onder andere aan de realisatie van de Prosperhoeve als onthaalpoort en de ondersteuning van de grensparkgidsen.

De stand van zaken van het Strategisch Project kan u op het participatieplatform van Grenspark Groot Saeftinghe  raadplegen.

Educatief aanbod ‘Scheldepolders’

Subsidiefonds: LEADER
Status project: in uitvoering
Periode: september 2020 tot december 2022
Locatie: Grenspark Groot Saeftinghe, gemeente Beveren (BE)

De identiteit van Grenspark Groot Saeftinghe zit vervat in de drie-eenheid van natuur, landbouw en haven. De uitgestrekte getijdennatuur wordt beleefd tegen het indrukwekkende decor van haveninstallaties, koeltorens en voorbijvarende containerschepen. Omgekeerd reiken ecologische relaties vanuit het natuurgebied tot ver in het open polderlandschap en het industriegebied van de haven. Overal is de wisselwerking tussen deze drie werelden voelbaar en nooit is het beeld eenduidig. Grote contrasten en onvermoede verbindingen maken het grenspark spannend en bijzonder.

De groeiende belangstelling voor het grenspark vraagt om de uitbouw van een kwalitatief educatief aanbod. Met dit project zetten we in op het zichtbaar en beleefbaar maken van het agrarisch verleden en heden.

Binnen het project werd een doelgroepgericht en divers educatief aanbod voor bezoekers, met specifieke aandacht voor jongeren, uitgewerkt.

• De spelkoffer oogstfestival neemt klasgroepen van het basisonderwijs mee in het grenspark
• De workshop voedselbewustzijn neemt klasgroepen van het secundair onderwijs mee in het grenspark
• Een rotatie-infobord bij de Prosperhoeve toont het verleden, heden en toekomst van de site.
• Viewmasters versterken het verhaal van de gidsen, ze tonen visueel wat de gids vertelt.
• Met leuke herkenningskaarten zoeken families elementen van de drie-eenheid in het grenspark.
• Twee video’s geven een gezicht aan de landbouwers in de regio. Ze vertellen over hun ambities en dromen voor de toekomst.

Klimaatadaptief grensbos

Subsidiefonds: Euregio Scheldemond
Status project: afgerond
Periode: december 2020 tot mei 2022
Locatie: Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen, Zeeland

In de Zeeuws-Vlaamse grensregio krimpt het bosareaal, een groot gedeelte van de naaldbossen is door homogeniteit, gelijkjarigheid en extremere weersomstandigheden bijzonder kwetsbaar voor ziekten, plagen en schorskever. Dit is een probleem voor het klimaat, ecosystemen, biodiversiteit en veiligheid. Doelstelling van het project Klimaatadaptief Grensbos is het achterhalen van de primaire en secundaire oorzaken van massale bossterfte en het toewerken naar een klimaatadaptieve aanpak van homogene naaldbosse. Via pilots werden de bedreigingen en de aanpak van het probleem onderzocht. Het project is een voorstudie, de verschillende projectresultaten en conclusies kunnen een basis vormen voor een grootschaliger aanpak. Het project wil een voorbeeldaanpak tonen voor andere bosgebieden in Nederland en Vlaanderen en bij uitbreiding in Europa.

Een groot gedeelte van de bospercelen is zowel in Nederland als Vlaanderen in handen van privéeigenaren, dit leidt tot grote versnippering en maakt het moeilijk om de impact in de Zeeuws-Wase bossen in te schatten. Het idee leeft dat door deze versnippering de impact te weinig onderkend wordt bij bovenlokale overheden. Ondanks dat overheden inzetten op het uitbreiden van het bosareaal gaat momenteel ook veel bos verloren deels te wijten aan niet klimaatbestendige inplantingen in het verleden.
Een studie van Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek bracht enerzijds de huidige gezondheidstoestand, de aantasting van de letterzetter en de kwetsbaarheid van de homogene naaldbossen in de grensregio in kaart. Daarnaast werden verschillende good practices geselecteerd, deze werden vervolgens getest in drie pilotprojecten. De resultaten werden gedeeld met privéeigenaars en organisaties zoals Agentschap Natuur en Bos, Staatsbosbeheer en bosgroepen.

De resultaten kan u hier downloaden. Ondersteunende kaarten uit Stekene met de locaties van fijnspar en grove den zijn ook beschikbaar.

Boergondische Buren

Subsidiefonds: LEADER Transnationaal
Status project: uitgevoerd
Periode: 2019 – 2023
Locatie: gemeentes Terneuzen en Hulst aan Nederlandse zijde en gemeentes Beveren, Sint-Gillis-Waas, Stekene, Moerbeke en Kruibeke aan Belgische zijde.

Boergondische Buren is een Europees LEADER-project dat grensoverschrijdende samenwerking op vlak van verkoop van streek- en hoeveproducten en plattelandstoerisme wil stimuleren in de grensregio. Boergondische Buren verenigt, versterkt en biedt kansen tot grensoverschrijdende samenwerking aan agro-ondernemers in het grensgebied van het Belgische Waasland en de Nederlandse gemeentes Hulst en Terneuzen.

Hoeve- en streekproducten
Grensoverschrijdende interactie omtrent hoeve-en streekproducten is eerder beperkt, onder andere door barrières in wetgeving en cultuurverschillen tussen België en Nederland maar ook door onwetendheid. Door kennisdeling en uitwisseling kunnen ondernemers van elkaar leren en nieuwe initiatieven en samenwerkingen aangaan. Om de samenwerking te stimuleren, inventariseert het projectteam welke ondernemers zich in het gebied bevinden. Dit leidt tot betere zichtbaarheid bij consumenten en zakelijke afnemers. In dit stadium van het project kunnen agro-ondernemers zich nog steeds aanmelden om met hun onderneming en product op de kaart geplaatst te worden.

Daarnaast werden er actief oplossingen gezocht om belemmeringen voor grensoverschrijdende samenwerking en verkoop te verminderen of zelfs op te lossen. Het handboek ‘handelen in de grensstreek’ werd hiervoor opgesteld.

Uitzichtpunt Niemandsland
Het uitzichtpunt Niemandsland een baken in het landschap vormen. Het uitzichtpunt zal bezoekers de weg wijzen naar agro-ondernemers en het verhaal van de gedeelde cultuurhistorie vertellen. De ligging net op de grens van Stekene (B)/Hulst (NL) en in het waterwingebied maken het project bijzonder. Begin 2020 werd een architectuurwedstrijd voor het uitzichtpunt uitgeschreven. Het ontwerp van Raakvlak Architecten, een hedendaagse interpretatie van een Spaanse toren, werd door de inwoners van Stekene en Hulst en jury verkozen. Op 12 november 2022 werd de toren geopend.

Interreg V Grenspark Groot Saeftinghe