Nieuws

Het is je misschien al opgevallen, steeds vaker kleuren volledige naaldbossen bruin. Zwakke en stervende bomen worden aangetast door schorskevers, met massale bossterfte tot gevolg. Het is een probleem met complexe onderliggende oorzaken: de klimaatwijziging, verdroging, de homogene aanplanting van naaldbossen en een gebrek aan diversiteit. Het bosareaal staat onder druk en actie is vereist. In de grensregio werken Belgische en Nederlandse partners nu samen aan een oplossing.

Zowel in Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen als Zeeland wordt een groot gedeelte van de naaldbomen aangetast door schorskevers. Daar heeft het veranderende klimaat veel mee te maken, door de hitte en droogte van de afgelopen jaren zijn veel bomen verzwakt. Ook de aanplanting in het verleden speelt een belangrijke rol: veel bossen in de grensregio bestaan uit fijnspar, een boomsoort die niet geschikt is om op droge zandbodems te gedijen. Bovendien zijn de bossen vaak volledig homogeen, wat ze nog kwetsbaarder maakt voor ziekten en plagen.

EGTS Linieland zette samen met de projectpartners Stichting Het Zeeuwse Landschap, Bosgroep Houtland en Bosgroep Oost-Vlaanderen Noord een project op poten om toe te werken naar een klimaatadaptief bosbeheer in de grensregio. Dit gebeurt met steun van Euregio Scheldemondfonds. Doelstelling is het ontwikkelen van een gezamenlijke visie en aanpak voor de aantasting van bossen.

“Het is duidelijk dat we creatief en inventief uit de hoek zullen moeten komen als we onze bossen fit willen houden voor de toekomst. De klimaatverandering is genadeloos hard. We zullen meer en meer met de natuur moeten samenwerken”, vertelt Simon Brandt, medewerker bosbeheer bij Bosgroep Oost-Vlaanderen Noord. “Biodiversiteit en natuurgetrouw bosbeheer zijn sleutelwoorden.”

Het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) werkte op basis van kennisuitwisseling, terreinonderzoek en deskresearch verschillende beheerscenario’s uit. In pilots op drie percelen, één in Hulst (Zeeland), één in Stekene (Oost-Vlaanderen) en één in Sijsele (West-Vlaanderen), worden deze getest.

Drie proefprojecten voor gezonde bossen

Zowel in Stekene als Sijsele wordt een bos van aangetaste fijnsparren gerevitaliseerd door een combinatie van de aanplant van kloempen en kwartiermakers. Kwartiermakers zijn boomsoorten met goed verterende bladeren, die zo helpen om een gezonde bosbodem te ontwikkelen. Daarnaast zijn enkele van die soorten, zoals ratelpopulier, snelle groeiers en zorgen ze op korte termijn voor meer structuur en het ontstaan van een bosklimaat. Een kloemp is een groep van jonge boompjes van dezelfde soort, die dicht bijeen worden geplant. Het is de bedoeling dat ze mekaar als jonge boompjes beschermen en dat daar uiteindelijk één gezonde grote boom uit voortkomt. In Sijsele werden kloempen voor verschillende inheemse soorten aangeplant. In Stekene laat het geïsoleerde perceel de meest experimentele aanpak toe. De helft van de aangeplante kloempen bestaat daar uit uitheemse soorten. Deze soorten zijn op basis van oude proefaanplanten en literatuur geselecteerd. Het zijn soorten die goed bestand zouden zijn tegen droogte en warmere temperaturen, en op voedselarme bodem kunnen groeien. De introductie van deze soorten houdt enerzijds risico’s als invasiviteit en nieuwe ziektes in, maar levert anderzijds ook nieuwe kennis op die nuttig is met het oog op de klimaatverandering. In Hulst ten slotte mogen de dode fijnsparren neervallen en verteren op de bodem. Zo blijven voedingstoffen beschikbaar voor de jonge bomen en struiken die hun plaats innemen. In één deel van het perceel worden deze ingeplant, in het andere deel moeten bessen en zaden spontaan zorgen voor nieuwe begroeiing.

De variatie in soortkeuze, aanplantmethode en beheerscenario in deze proefprojecten zullen nieuwe kennis en ervaring opleveren die kunnen helpen om in de toekomst betere keuzes te maken en advies te geven bij aanplantingen. Een stap vooruit naar gezondere bossen in de toekomst, aldus burgemeester van Stekene en tevens ondervoorzitter van de EGTS, Stany De Rechter.